Tin tức & hoạt động

Khác với hệ thống điện trên đất liền được kết nối và hỗ trợ bởi lưới điện quốc gia, Phú Quý vận hành một hệ thống điện độc lập. Nhà máy điện Diesel Phú Quý phải trực tiếp bảo đảm nguồn điện phục vụ đời sống người dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, các nhiệm vụ chính trị - xã hội cũng như yêu cầu về an ninh, quốc phòng trên địa bàn. Trong điều kiện ấy, diesel vẫn giữ vai trò quan trọng. Khi nguồn điện gió, điện mặt trời phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, các tổ máy diesel phải sẵn sàng để duy trì sự ổn định của hệ thống.

Nhà máy điện Diesel Phú Quý vận hành kết hợp diesel, điện gió và điện mặt trời; khi điều kiện thời tiết thuận lợi, nguồn năng lượng tái tạo được ưu tiên huy động, còn diesel đóng vai trò dự phòng và bảo đảm ổn định hệ thống. Cùng với đó là các giải pháp tối ưu chế độ vận hành máy phát nhằm nâng cao hiệu suất sử dụng nhiên liệu. Đây là điểm đáng chú ý trong câu chuyện chuyển dịch năng lượng tại Phú Quý. Chuyển đổi xanh ở một hệ thống điện biệt lập không thể đơn giản là “bỏ diesel, dùng năng lượng tái tạo”. Yêu cầu trước tiên vẫn là bảo đảm điện liên tục. Vì thế, hướng đi thực tế hơn là tăng tối đa khả năng khai thác nguồn tái tạo trong giới hạn an toàn của hệ thống, đồng thời giảm dần thời gian và sản lượng phải huy động từ nguồn diesel.

Trong năm 2024, tại Điện lực Phú Quý, điện gió và điện mặt trời đạt 8,96 triệu kWh, chiếm 26,1% cơ cấu nguồn điện của đặc khu. Năm 2025, sản lượng năng lượng tái tạo tăng lên 9,66 triệu kWh, chiếm 28,4%. Năm 2026, sản lượng dự kiến đạt 10,3 triệu kWh, tương ứng 27,5% cơ cấu nguồn. Đằng sau những con số ấy là một thay đổi có ý nghĩa đối với một hệ thống điện độc lập. Khi nguồn gió và mặt trời được khai thác hiệu quả, một phần sản lượng điện mà trước đây phải dựa vào nhiên liệu diesel có thể được thay thế bằng nguồn năng lượng tái tạo. Điều này đồng thời giúp giảm tiêu thụ nhiên liệu, giảm chi phí sản xuất điện và hạn chế những tác động môi trường từ quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch. Việc tăng cường sử dụng nguồn năng lượng tái tạo đã góp phần giảm mức tiêu thụ diesel, giảm chi phí sản xuất điện và đóng góp vào mục tiêu phát triển xanh, phát triển bền vững tại đặc khu Phú Quý.

Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ nằm ở việc tỷ lệ năng lượng tái tạo tăng bao nhiêu phần trăm. Đối với một hệ thống điện độc lập, giá trị lớn hơn nằm ở khả năng khai thác nguồn điện này đúng thời điểm và vận hành đồng bộ với các nguồn khác. Gió và mặt trời không phải những nguồn điện có thể điều khiển hoàn toàn theo nhu cầu phụ tải. Vì vậy, cùng với việc phát triển nguồn tái tạo, bài toán vận hành hệ thống cũng trở nên quan trọng hơn. Khi nguồn tái tạo phát tốt, diesel có thể giảm huy động; khi nguồn tái tạo suy giảm, diesel phải nhanh chóng đáp ứng phần công suất thiếu hụt.

Chính khả năng phối hợp đó mới quyết định hiệu quả thực sự của quá trình chuyển dịch năng lượng tại Phú Quý. Nếu chỉ nhìn vào điện gió và điện mặt trời, câu chuyện xanh hóa của Phú Quý mới chỉ được nhìn thấy một phần. Một nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch vẫn phải đối mặt với các vấn đề về khí thải, tiếng ồn và chất thải nguy hại. Vì vậy, giảm tác động môi trường phải được thực hiện ngay trong quá trình vận hành nguồn diesel.

Điện lực Phú Quý thực hiện quản lý các loại chất thải nguy hại như dầu nhờn thải, giẻ lau nhiễm dầu, bình ắc quy hỏng; ký hợp đồng với đơn vị có chức năng thu gom, xử lý. Nhà máy đồng thời kiểm soát tiếng ồn, khí thải, thực hiện quan trắc môi trường định kỳ và cải tạo hệ thống xử lý khí thải máy phát điện diesel đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường. Đơn vị cũng thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ nhằm tìm kiếm các giải pháp tối ưu, giảm tiêu thụ năng lượng. Công tác tuyên truyền tiết kiệm điện được phối hợp với chính quyền địa phương, gắn với việc vận động lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại các cơ quan hành chính sự nghiệp, người dân và doanh nghiệp.

Như vậy, câu chuyện phát triển xanh đang được mở rộng từ nguồn cung sang cả phía sử dụng năng lượng. Một hệ thống điện bền vững không chỉ cần nguồn điện sạch hơn, mà còn cần sử dụng điện hiệu quả hơn. Khi nguồn cung được tối ưu và nhu cầu được sử dụng tiết kiệm, áp lực lên các nguồn điện truyền thống cũng giảm xuống.

Đối với Nhà máy điện Diesel Phú Quý, việc kiểm kê giúp xác định các nguồn phát thải khí nhà kính từ hoạt động sản xuất điện, đặc biệt là từ các tổ máy diesel; đồng thời đánh giá hiệu quả của điện gió và điện mặt trời trong việc giảm phát thải. Kết quả kiểm kê cũng tạo cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý môi trường, báo cáo theo quy định và xây dựng các giải pháp giảm phát thải, tiết kiệm nhiên liệu.

Điều quan trọng ở đây là phát thải vốn là thứ không dễ nhìn thấy bằng mắt thường. Một tổ máy hoạt động, điện được sản xuất và cung cấp đến khách hàng nhưng phía sau mỗi đơn vị nhiên liệu tiêu thụ là lượng phát thải tương ứng. Khi lượng phát thải được kiểm kê, hoạt động giảm phát thải mới có thể được quản trị dựa trên dữ liệu thay vì chỉ dừng ở những mục tiêu chung.

Về lâu dài, dữ liệu này còn giúp đơn vị chuẩn bị cho những yêu cầu ngày càng cao về giảm phát thải và phát triển bền vững; nâng cao tính minh bạch trong hoạt động sản xuất kinh doanh; đồng thời tạo cơ sở để tiếp cận các chương trình, dự án liên quan đến chuyển đổi năng lượng và tăng trưởng xanh.

Việc vận hành tối ưu các nguồn năng lượng tái tạo đã góp phần giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và bảo vệ môi trường. Đơn vị xác định đây là mô hình kết hợp giữa bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế - xã hội với mục tiêu tăng trưởng xanh, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững.

Từ một hệ thống điện độc lập giữa biển, Phú Quý đang cho thấy một cách tiếp cận thực tế đối với chuyển dịch năng lượng là không chờ đến khi có thể loại bỏ hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch mới bắt đầu xanh hóa, mà bắt đầu ngay từ việc giảm sự phụ thuộc vào nó.

Đó là một hành trình chưa thể hoàn tất trong ngày một ngày hai. Nhưng với mỗi triệu kWh năng lượng tái tạo được khai thác, mỗi lượng diesel được tiết giảm và mỗi nguồn phát thải được kiểm soát tốt hơn, hệ thống điện trên đảo đang từng bước tiến gần hơn tới mục tiêu kép, giữ vững dòng điện cho phát triển và giảm dấu chân môi trường của chính dòng điện ấy.