ĐMTMN &DPPA

Tại khu vực Cư Jút, điện mặt trời mái nhà không chỉ dừng lại ở mức phát triển, mà đã đạt tới ngưỡng tối ưu về hiệu suất. Với 485 hệ thống, tổng công suất lên tới 105.971,040 kWp, nơi đây được xem là “quán quân” về hiệu quả khai thác năng lượng mặt trời. Cư Jút là địa bàn tập trung nhiều doanh nghiệp chế biến nông sản quy mô lớn, nơi điện năng gần như là “mạch sống” của toàn bộ dây chuyền sản xuất. Đại diện Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Thực phẩm Thái An chia sẻ “Với cường độ nắng cao, việc tận dụng mái xưởng để lắp đặt điện mặt trời mang lại hiệu quả rất rõ rệt. Chúng tôi giảm đáng kể chi phí điện cho sấy và đóng gói. Quan trọng hơn, đây còn là ‘hộ chiếu xanh’, giúp sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe khi xuất khẩu sang thị trường EU và Mỹ.”

Nếu Cư Jút nổi bật về hiệu suất và quy mô công nghiệp, thì tại Phan Thiết, điện mặt trời mái nhà lại lan tỏa theo một cách rất khác, rộng khắp và gần gũi với đời sống. Với 1.016 hệ thống, khu vực này trở thành nơi có độ phủ cao nhất, khi điện mặt trời hiện diện từ từng hộ dân đến các khu nghỉ dưỡng ven biển. Tại Anna Resort (Phan Thiết, Lâm Đồng) những mái nhà không chỉ đón nắng để phục vụ vận hành, mà còn góp phần định hình hình ảnh du lịch xanh. Đại diện khu nghỉ dưỡng chia sẻ “Nắng vàng ven biển giờ đây không chỉ là lợi thế cảnh quan, mà đã trở thành một dạng ‘tài sản kép’. Theo Nghị định 58, chúng tôi có thể bán lại 20% sản lượng điện dư lên lưới, vừa tối ưu dòng tiền, vừa khẳng định cam kết phát triển bền vững.”

Tại khu vực Đức Trọng, điện mặt trời mái nhà lại gắn liền với nông nghiệp công nghệ cao. Với tổng công suất gần 44,8 MWp, nguồn năng lượng này đang âm thầm vận hành cùng các hệ thống nhà kính, tưới tiêu, điều hòa vì khí hậu với những yếu tố quyết định năng suất và chất lượng sản phẩm. Ông Nguyễn Quân, chủ trang trại rau thủy canh cho biết “Chi phí điện cho bơm nước và điều hòa nhiệt độ rất lớn. Từ khi lắp điện mặt trời, mỗi tháng chúng tôi giảm được khoảng 40% tiền điện. Điều đó giúp ổn định giá thành, nâng cao khả năng cạnh tranh của rau sạch.”

Điện măt trời mái nhà của doanh nghiệp chế biến trà- ca phê trên địa bàn Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng

Còn tại Bảo Lộc, nơi được xem là thủ phủ chế biến trà, cà phê, điện mặt trời mái nhà đang mang lại những giá trị thiết thực cho doanh nghiệp. Những mái xưởng giờ đây không chỉ là không gian sản xuất, mà còn trực tiếp tạo ra năng lượng. Đại diện doanh nghiệp cà phê Bảo Trân, bà Hoàng Ái Diễm chia sẻ“Đầu tư điện mặt trời mái nhà là một giải pháp tiết kiệm chi phí rất rõ ràng. Trong ngành chế biến, điện chiếm tỷ trọng lớn, nên khi chủ động được nguồn điện, chúng tôi giữ vững được biên lợi nhuận ngay cả khi giá năng lượng biến động.”

Từ Cư Jút đến Phan Thiết, từ Đức Trọng đến Bảo Lộc, mỗi địa phương một cách tiếp cận, một câu chuyện riêng. Nhưng tất cả đều đang gặp nhau ở một điểm chung đó là biến ánh nắng thành nguồn lực phát triển, không chỉ cho hôm nay mà còn cho một tương lai bền vững hơn.

Một trong những phân tích đắt giá nhất về chiến lược năng lượng của tỉnh chính là đặc khu Phú Quý. Dù quy mô hiện đạt 555,825 kWp từ 81 hệ thống nhưng Phú Quý lại sở hữu một "đặc quyền" hiếm có, đó là Nhà nước không giới hạn sản lượng điện dư mua từ các tổ chức, cá nhân. Hiện nay, 38 hệ thống tại đặc khu Phú Quý đang vận hành theo cơ chế có bán điện dư. Điều này có nghĩa là toàn bộ sản lượng điện sạch phát lên lưới của người dân trên đảo đều được thanh toán đầy đủ. Đây có thể xem là một đòn bẩy kinh tế cực lớn giúp huyện đảo sớm tự chủ năng lượng hoàn toàn.

Sự bùng nổ của điện mặt trời mái nhà tại Lâm Đồng không chỉ đến từ nhu cầu thực tiễn, mà còn được “kích hoạt” mạnh mẽ bởi sự ra đời của Nghị định 58/2025/NĐ-CP, ngày 03/3/2026 Quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới. Đây là một chính sách mang tính đột phá, tạo hành lang pháp lý rõ ràng và thông thoáng cho mô hình năng lượng mới. Điểm đáng chú ý nhất của Nghị định này chính là việc đơn giản hóa thủ tục đến mức tối đa, đặc biệt đối với hộ gia đình và các cơ sở quy mô nhỏ. Với hệ thống có công suất dưới 100 kW, chủ đầu tư không cần đăng ký kinh doanh, cũng không phải điều chỉnh giấy phép xây dựng. Rào cản hành chính được tháo gỡ, mở ra cơ hội để điện mặt trời mái nhà thực sự đi vào từng hộ dân, từng cơ sở dịch vụ, du lịch.

Không chỉ dừng lại ở việc khuyến khích đầu tư, cơ chế xử lý điện dư cũng được thiết kế theo hướng hài hòa giữa lợi ích của người dân và yêu cầu vận hành hệ thống. Tại các khu vực đã kết nối với lưới điện quốc gia, phần điện dư được phép bán lên lưới nhưng được giới hạn ở mức tối đa 20% sản lượng phát, với giá mua tính theo giá điện năng thị trường bình quân của năm trước. Cách tiếp cận này vừa tạo động lực kinh tế, vừa đảm bảo hệ thống điện không bị quá tải. Có thể thấy, Nghị định 58 không chỉ là một văn bản quản lý, mà thực sự là “đòn bẩy chính sách” giúp điện mặt trời mái nhà tại Lâm Đồng phát triển đúng hướng, hiệu quả và lâu dài.

Trao đổi về vai trò đồng hành của ngành điện, ông Nguyễn Thành Nhân, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lâm Đồng, khẳng định “Không chỉ cung cấp điện, chúng tôi còn đồng hành để người dân chủ động tạo ra năng lượng của chính mình. Với mỗi đề nghị đấu nối hợp lệ, ngành điện cam kết phản hồi nhanh chóng và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho khách hàng triển khai mô hình tự sản, tự tiêu.”

Lâm Đồng đang viết nên một chương mới cho ngành năng lượng quốc gia. Với 5.607 dự án hiện hữu và một khung pháp lý minh bạch từ Nghị định 58/2025/NĐ-CP, mỗi mái nhà đang thực sự trở thành một "nhà máy xanh". Sự đồng lòng giữa chính quyền, ngành điện và doanh nghiệp không chỉ đảm bảo an ninh năng lượng cho tỉnh mà còn tạo dựng một hình ảnh Lâm Đồng hiện đại, bền vững và giàu tiềm năng phát triển.