Tin tức & hoạt động

Văn hóa Doanh nghiệp

Đăng bởi Theo sgtt.com | 02:20 | 28/04/2011

ĐỂ KINH TẾ VỈA HÈ THÀNH DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ

3TP.HCM phát triển từ đô thị Sài Gòn – Bến Nghé lớn dần lên, nối kết với các trung tâm khác là Chợ Lớn và Gia Định. Tốc độ đô thị hóa của Sài Gòn – TP.HCM trong giai đoạn lịch sử nào cũng rất nhanh, tuy nhiên phải nhìn nhận rằng hiện nay quy hoạch của nhà nước không theo kịp tốc độ phát triển của thành phố, việc xây dựng tự phát do người dân chưa có ý thức cao trong việc tuân thủ quy hoạch của nhà nước, sự tùy tiện phát triển các khu dân cư trú xen lẫn thương mại, khu sản xuất… là rất rõ.

 

Có thể dùng cụm từ “làng trong phố” để hình dung về tính chất văn hóa nhiều khu đô thị mới. Đây chính là địa bàn thuận tiện cho việc làm phi chính thức phát triển: từ việc buôn bán trong những chợ “chồm hổm’ “chợ ruồi”… đến một nền “kinh tế vỉa hè”: buôn bán cố định/di động, sản xuất, dịch vụ… Do cơ chế quản lý chưa phù hợp, “kinh tế vỉa hè” cũng “góp phần” làm nhếch nhác khu vực trung tâm thành phố.

Việc sử dụng vỉa hè, lòng lề đường để kinh doanh, buôn bán, thậm chí sản xuất, làm các dịch vụ như giữ xe… còn xuất phát từ chính nhận thức của người dân. Nhiều người dân thành phố đã quan niệm vỉa hè, lòng lề đường thuộc sở hữu của chủ nhà có mặt tiền đường. Theo kết quả khảo sát 400 người dân về quyền sử dụng vỉa hè ở TP.HCM, có tới 52,8% số người được hỏi cho rằng vỉa hè thuộc quyền của chủ nhà có mặt tiền đường (2). Và để có một chỗ buôn bán nhỏ lẻ ở vỉa hè trước mặt nhà không phải của mình đều phải được sự cho phép của chủ nhà và phải đóng một khoản tiền “thuê chỗ” hàng tháng.

Những năm gần đây, thành phố có chủ trương phát triển nhiều trung tâm để phân tán mức độ tập trung; cấp quận, chưa đủ sức hình thành các khu mua bán lớn nên lại bị phân tán theo các trục đường và các lề đường. Quy hoạch khu hành chánh, trường học, chợ, cửa hàng… không theo khu vực mà phân tán theo mặt tiền đường cho nên làm việc gì người dân cũng phải “xuống đường”. Và thực tế, loại hình kinh tế phi chính thức phổ biến nhất ở TP.HCM là kinh tế buôn bán trên vỉa hè từ nhiều năm qua đã nhanh chóng đáp ứng nhu cầu mua - bán nhanh, tiện lợi với các loại hàng hóa giá rẻ. Và đây cũng là điều kiện thuận lợi để các hoạt động kinh tế vỉa hè có điều kiện nảy sinh và tồn tại.

4

Cùng với đó “văn hóa mặt tiền” trở thành “đặc trưng” mới của đô thị Việt Nam, từ thành phố lớn đến thị trấn hẻo lánh (Có lẽ không có nước nào mà dân cư lại có thói quen, nhu cầu và “đua nhau” ra sống cạnh mặt đường lớn, nhỏ như ở nước ta! Trong khi đó ở các nước thì mặt tiền vỉa hè là không gian công cộng, cần tuân thủ những quy định chung của thành phố, không được tùy tiện sử dụng theo ý muốn cá nhân). Thói quen này dẫn đến nhiều hệ lụy: Thứ nhất, quy hoạch kiến trúc mặt tiền các con đường trở nên khó khăn, thậm chí kiến trúc xấu, không đồng bộ dù tốn kém rất nhiều kinh phí để xây dựng hay cải tạo đường sá (con đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa từ sân bay Tân Sơn Nhất về trung tâm TP.HCM là một ví dụ điển hình). Thứ hai, trên những đường cao tốc lại không thể có tốc độ cao vì rất nguy hiểm khi dân cư trú ngay hai bên đường, làm giảm hiệu quả xây dựng. Thứ ba, buôn bán vỉa hè, lòng đường, mặt tiền đường phố người sử dụng phương tiện giao thông cá nhân có mối quan hệ mật thiết của “cung và cầu”, xe cá nhân phát triển thì còn nhu cầu mua bán vỉa hè lòng đường. Tình trạng tắc đường kẹt xe lại có thêm một nguyên nhân. Các nhà quản lý và điều phối giao thông thấy được điều này nhưng khó mà giải quyết.

Ở các thành phố như Hà Nội, TP.HCM, nếu phương tiện giao thông công cộng phát triển, tiện lợi, phù hợp nhu cầu, tạo điều kiện cho người dân có thói quen sử dụng xe công cộng thay vì xe cá nhân, nhu cầu “mua bán nhanh tiện lợi” sẽ chuyển đến các đầu mối giao thông như bến tàu xe, trạm xe buýt, ga xe điện ngầm, bãi giữ xe hơi… Có nghĩa là những trung tâm mua bán, dịch vụ… sẽ được thiết lập ở đó.

Tuy nhiên, trong khi chờ đợi có được những yếu tố giao thông mang tính chất “giao thông đô thị”, bằng cách nào hạn chế mặt tiêu cực của “kinh tế vỉa hè” đến nếp sống văn minh đô thị? Nên chăng cần tổ chức những con đường, khu vực theo ô phố - đặc thù quy hoạch đô thị, để duy trì và phát triển kinh tế vỉa hè, vừa giải quyết nhu cầu sinh sống của người bán, người mua, vừa đảm bảo mỹ quan và trật tự đô thị, vừa bảo tồn được nét độc đáo, cần thiết giữ gìn và có thể khai thác nó như một di sản văn hóa phi vật thể. “Văn minh đô thị” sẽ có bộ mặt mới.

Mặt khác cũng cần thấy rằng, những loại hình dịch vụ và buôn bán nhỏ phù hợp với tập quán tiêu dùng, tiện ích, khả năng chi trả… của phần lớn người dân thành phố. Hơn nữa, nó còn được xem giải pháp mưu sinh hữu hiệu của rất nhiều hộ dân nghèo, thu nhập thấp, vì vậy cần tổ chức và tăng cường mạng lưới cửa hàng nhỏ lẻ trong các khu vực tập trung dân cư, khu công nghiệp, khu chế xuất… nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân.

Cũng vậy, trong một chừng mực nào đó, việc hạn chế và loại bỏ các loại xe thô sơ 3, 4 bánh – phương tiện mưu sinh của hàng ngàn hộ gia đình, cũng cần có tính toán thấu đáo để không đẩy người dân vào chỗ khó khăn.

Một khu vực việc làm phi chính thức nữa ở TP.HCM có đông người lao động là tại các khu công nghiệp, khu chế xuất. Tại đây người lao động hầu hết là thanh niên từ các vùng nông thôn, trình độ học vấn không cao nên tham gia làm việc với tính chất lao động giản đơn. Do đó thu nhập thấp, bấp bênh, dễ mất việc, cũng dễ thay đổi công việc, cuộc sống không ổn định... Nếu các khu công nghiệp, khu chế xuất không tổ chức đào tạo nghề cho công nhân thì tình trạng này sẽ diễn ra lâu dài, khu vực “việc làm không chính thức” này sẽ không thu hẹp mà có nguy cơ ngày càng phát triển, vì các nhà đầu tư chỉ quan tâm đến “nhân công giá rẻ” – tức là nhân công lao động giản đơn không có tay nghề.

TP.HCM và nhiều thành phố, đô thị khác trong cả nước đang xây dựng những thành phố văn minh hiện đại. Không thể không bắt đầu từ yếu tố kinh tế: các ngành nghề của dân cư, loại hình kinh tế cần được phát triển cân đối, đảm bảo quyền lợi của nhân dân nhưng cũng đảm bảo sự phát triển bền vững của thành phố. Trong việc này vai trò quản lý và điều phối của nhà nước là chủ đạo, không thể trông chờ người dân tự giải quyết mà chỉ có thể kêu gọi ý thức chấp hành luật pháp và ý thức cộng đồng.

Là một đặc trưng của các đô thị Việt Nam, việc làm – kinh tế phi chính thức cần được nhìn nhận xem xét ở một góc độ lịch sử - văn hóa sâu rộng hơn, ngoài góc độ kinh tế, để có thể sẽ mang lại những giải pháp hữu hiệu tích cực cho vấn đề này.


TIN LIÊN QUAN

(14:03 - 19/10/2022)

Văn hóa - yếu tố quyết định doanh nghiệp chuyển đổi số thành công

“Chuyển đổi số là quá trình thay đổi tổng thể và toàn diện...

(14:00 - 19/10/2022)

5 vai trò quan trọng của văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng đối với sự thành...

(13:58 - 19/10/2022)

“Phụ nữ EVN Hội nhập và phát triển”

Đó là tiêu đề cuốn sách do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa...

(14:05 - 12/10/2022)

Sử dụng thống nhất logo kỷ niệm 68 năm Ngày truyền thống ngành Điện lực Việt Nam

Tập đoàn Điện lực Việt Nam vừa có thông báo số 531/TB-EVN về việc sử...

(10:51 - 30/08/2022)

Những cách giúp bình tâm trước mọi khó khăn của cuộc sống

8 cách dưới đây sẽ giúp bạn từng bước giữ bình tĩnh để không rơi...

(10:50 - 30/08/2022)

Bí quyết làm việc hiệu quả bất chấp tuổi tác

Người trẻ và những “bậc trưởng bối” đều có nhiều thứ để mang đến cho nhau...

(10:48 - 30/08/2022)

10 nguyên tắc ngầm không chỉ chứng tỏ EQ thượng thừa mà chắc chắn giúp bạn thay đổi

Những điều tưởng chừng giản đơn trong giao tiếp ứng xử nhưng lại có khả năng quyết định vận...

(10:47 - 30/08/2022)

Mở lời với sếp chuyện thuyên chuyển

Bạn muốn chuyển sang một bộ phận khác để phát triển hoặc có môi trường...

(10:45 - 30/08/2022)

6 mẹo giúp các tỷ phú hàng đầu thế giới làm việc năng suất

Cần làm gì để tăng năng suất? Tăng ca, làm thêm vào cuối tuần hay...

(08:04 - 08/06/2022)

Quản trị trải nghiệm khách hàng quan trọng như thế nào?

Văn hóa lấy khách hàng làm trung tâm và trải nghiệm...